Tarihsel süreçte devletler arası güç mücadelesi her alanda olduğu gibi denizel alanlarda da yaşanmış; bölgesel veya küresel iktidar iddiasındaki güçler bu alanlarda hakimiyet kurmaya çalışmıştır. Özellikle kıyısı bulunan denizlerde egemenlik arayışında olan devletler, zamanla hakimiyet alanlarını genişletmek için kıyısı bulunmayan denizleri de bu arayışlarına eklemiştir. Bu çerçevede Karadeniz ve Akdeniz’e kıyısı bulunan Türkiye de kıyısı bulunmayan yakın deniz havzalarındaki jeopolitik rekabeti yakından izlemekte ve menfaatlerini korumak gayesiyle gelişmelere müdahil olmaktadır.
Coğrafi konumları dikkate alındığında Hazar Denizi, Basra Körfezi ve Kızıldeniz havzaları, Türkiye’nin doğal ve tarihi hinterlandında yer alan yakın deniz havzaları olarak değerlendirilebilir. Bu çalışmada söz konusu sahalarda özellikle son dönemde hız kazanan jeopolitik gelişmeler, Türkiye eksenli olarak ele alınmış ve Türkiye açısından bir fırsat-tehdit değerlendirilmesine tabi tutulmuştur.
Throughout history, interstate power struggles have occurred in maritime domains, as in every other area; powers claiming regional or global power have sought to establish dominance in these areas. States seeking dominance, particularly in coastal seas, have gradually expanded their dominance by including landlocked seas in their pursuits. Within this framework, Türkiye, with coastlines on the Black Sea and the Mediterranean, closely monitors geopolitical competition in nearby coastal basins and intervenes in developments to protect its interests.
Given their geographical locations, the Caspian Sea, Persian Gulf, and Red Sea basins can be considered near-sea basins within Türkiye's natural and historical hinterland. This study examines the geopolitical developments in these areas, which have accelerated particularly recently, with a focus on Türkiye, and presents an assessment of opportunities and threats for Türkiye.
