Antakya-Şam kestirme yolunun üzerinde, Antakya Kalesi’nin dayandığı dağ silsilesin üzerinde bulunan, eski adı Cebel-i Akra ve Ordu olan Yayladağı, 1516 yılından itibaren Osmanlı Devleti hâkimiyete girmiş ve 1921 tarihinde Fransız işgaline uğramıştır. 1918 yılında Antakya ve civarı İngiliz ve akabinde Fransız işgal yönetimi kurulmasına rağmen Yayladağı, yapılan başarılı Millî Mücadele dolayısıyla, Temmuz 1921’e kadar müstakil bir kaymakamlık olarak BMM Hükümeti’ne bağlı kalmıştı. 20 Ekim 1921’de de Fransa ile Türkiye arasında imzalanan Ankara Anlaşması ile Antakya ve civarı belli şartlarla Fransız idaresine bırakılmıştı. Sömürgeci bir güç olan Fransızlar kendilerini üç yıl uğraştıran Yayladağı’na karşı özel uygulamalar ortaya koymuşlardı. Bu makalede Fransızların o dönem bir nahiye olan Yayladağı’nı idari olarak üçe parçalamaları, halkı sindirmek için uyguladıkları özel metotları, keyfi idareleri, çocuk satışına bile göz yuman adaletsiz uygulamaları tek tek ele alarak, mikro ölçekte gerçekleşen müstemleke yönetimin anlayışını, o dönemin şahidleri ve yakınları ile yatığım mülakatlardan faydalanarak anlatmaya çalışacağız.
Yayladağı, formerly known as Cebel-i Akra and Ordu, lies along the Antakya-Damascus shortcut. It is situated on the mountain range upon which the historic Antakya Castle stands. It came under Ottoman rule in 1516 and was subjected to French occupation in 1921. Although an English and subsequently a French occupation administration was established in Antakya and its surroundings in 1918, Yayladağı, due to the successful National Struggle, remained an independent district under the Grand National Assembly (BMM) government until July 1921. On October 20, 1921, the Ankara Agreement signed between France and Turkey ceded Antakya and its surroundings to French administration under certain conditions. As a colonial power, the French implemented special measures against Yayladağı, which had given them trouble for three years. This article examines the French division of Yayladağı—then a subdistrict—into three administrative units, the special methods they employed to subdue the population, their arbitrary administration, and their unjust practices—including turning a blind eye to the sale of children—to illustrate the nature of colonial administration at the micro-level, drawing on interviews I conducted with eyewitnesses and their relatives from that era.
